تاریخچه

مدرسه آقا كافور ( کافوریه ) يكي ديكراز آثار دوران شاه عباس دوم مي باشد كه بوسيله آقا كافور يكي از خواجه هاي حرم شاه عباس و صاحب جمع دار دربار صفویه در مجاورت بازار توپچي باشي و محمد امين ساخته شد .

این مدرسه در محله کران اصفهان و نزدیک دروازه کران قرار داشت و محله کران در قدیم از محله های یهودیه به شمار می رفت. اکنون نام و نشانی از آن نیست.

‏به قول مولف « گنجينه آثار تاريخي اصفهان » از اين مدرسه جز كتيبه سردر آن كه بر يك لوح سنگ مرمري نوشته شده و در يكي از غرفه هاي مسجد خان نگاهداري مي شود اثري بر جاي نمانده است . ‏در اين كتيبه نفيس كه به خط بسيار زيباي نستعليق برجسته بر سنگ مرمر حجاري شده به نام شاه عباس دوم صفوي اشاره شده، اما آقا كافور ، را حاجي كافور نوشته است. ‏نويسنده اين كتيبه را ثلث نویس بزرگ عهد صفوی استاد محمدرضا امامي در سال ۱۰۶۹ ه. ق. نوشته است. .

.

برخی از کتاب های وقفی آقا کافور

۱. قرآن کریم نوشته دوست محمد بن سلیمان هروی در سال ۹۶۸ ه. ق در هرات که توسط حاجي آقا كافور صاحب جمع خزانه عامره بر روضه معصومه قم در تاریخ رجب ۱۰۹۴ ه. ق. وقف شده است و به شماره ۱۵۰ در کتابخانه آستان مقدس حضرت معصومه ( س ) در قم نگهداری می شود

۲. در نسخه ۳۹۶۴۲ کتاب " جامع المقاصد " در کتابخانه در کتابخانه ملی ایران این یادداشت وقف نوشته شده است :

" بسم‌الله الرحمن الرحیم الحمدلله الواقف علی الضمائر و الصلوة علی محمد و اله الذین هم سادات الخلایق فی یوم ... وقف مؤید گردانید این جلد کتابرا علیحضرت ... آقا کافور صاحبجمع خزائن عامره بر طلبه علوم دینیه که ساکن اند در مدرسه مبارکه واقعه در اندرون درب ... محلات جوباره اصفهان مهور بمدرسه کافوریه ... فی التاریخ شهر شوال من شهور سنه ثلث و سبعین و الف من الهجرة المقدسة النبویه علیه ... الف الف ثناء و تحیه "

۳. نسخه دیگری از این کتاب که در کتابخانه شخصی مجتبی ایمانیه در اصفهان وجود دارد در سال ۱۰۷۳ ه. ق. وقف طلبه ساکن مدرسه کافوریه شده است.

۴. کتاب " مهج الدعوات" سید بن طاووس که در قرن دهم هجری کتابت شده و این نسخه را آقا كافور صاحب جمع خزانه عامره به وصایت آقا نیكبخت و به تولیت میرزا محمد حسین اوراجه نویس فارس بر حضرت ائمه چهارده معصوم وقف نموده است ، وقف نامه همراه مهر مستطیل « یا عظیم یا حمید عبده نیكبخت ۱۰۴۳ هـ »‌ و به شماره ۱۳۲۸۲ در کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی در قم نگهداری می شود.

۵ کتاب " ترجمه قطب شاهی " تالیف ابن خاتون عاملی ( محمد بن علی ) . این نسخه را آقا كافور صاحب جمع عامره در رجب ۱۰۷۵ بر مدرسه واقعه در دروازه كران دار السلطنه اصفهان وقف كرده ، و تولیت آن را با روح الامین نائینی قرار داده است . با مهر (الراضی بقضاء الله الغنی ابوطالب الرضوی )كه نزد او اقرار به وقف شده است . این کتاب در کتابخانه آقای مجتبی سلیمانیه در اصفهان وجود داشته است.

ساکنان و دانش آموختگان مدرسه کافوریه

۱. سیّد حسن بن سیّد علی حسنی نائینی، از علمای جلیل القدر عهد صفویه است. پدر و مادرش از سادات حسنی بوده اند. او در مدرسه کافوریه اصفهان به تحصیل مشغول بوده است.

او نسخه ای از «من لا یحضره الفقیه» را در ۱۵ ربیع الاوّل ۱۰۷۳ ق کتابت نموده است. نسخه در کتابخانه شخصی میرزا علی اکبر عراقی در نجف موجود است.

۲. ابوطالب بن سید حسن حسینی در سال ۱۱۰۰ نسخه ای از اصول کافی را در مدرسه کافوریه کتابت کرده و به شماره ۲۲۰۴ ع در کتابخانه ملی ایران نگهداری می شود. و رقم آن چنین است :

" كتبه بیمناه الداثرة ابن سید حسن ابوطالب الحسینی فی مدرسة الكافوریة ملتمسا ممن قرأه و ینتفع به ان لا ینساه من الدعا فی الخلوات فی ۱۳ جمادی الاخر من سنة ۱۱۰۰ "

۳. نعمت الله بن محمد امير حسني لاريجاني ، در مدرسه کافوری ساکن بود و نسخه ای از کتاب " ‌کلمات حکمیه " را در شنبه سلخ ربیع اول ۱۱۰۸ ه. ق. در این مدرسه کتابت کرد. این کتاب به شماره ۴۶۳۶/۲ در کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی در قم وجود دارد.

وی همچنین کتاب " التحصین فی اسرار مازاد من اخبار كتاب الیقین " تالیف سید بن طاوس را در سال ۱۱۰۸ ه. ق. در مدرسه کافوریه کتابت کرده و اکنون به شماره ۴۶۳۶ در کتابخانه آیت الله مرعشی قم وجود دارد.

۴. کاتب ناشناس که نسخه ای از " شرایع الاسلام " محقق حلی را در سه شنبه ۴ ربیع الاول ۱۰۸۹ ه. ق. در مدرسه کافوریه اصفهان کتابت کرده و این نسخه به شماره ۱۸۹۹۴ در کتابخانه مجلس شورای اسلامی وجود دارد.