خاطرات جاوید ( یادی از جاوید جنتی )

آبان امسال که بیاید ده سال می شود که دوست مهربانم جاوید جنتی رو به دیار دیگر نهاده است.

حوالی سال ۸۹ بود که با محمد علی صرامی آشنا شدم که در فرهنگسرای استاد همایی ( محله هفتون اصفهان) کار می کرد. محسن شوشتریان که هنرمند سینما بود و در کار ساختن فیلم مستند و یا نورپردازی تئاتر بود از دوستان صرامی بود. و از طریق شوشتریان با او و سپس جاوید آشنا شدم. آنها از دانشگاه اصفهان فارغ التحصیل شده بودند. این دانشجویان در دانشگاه جمعی روشنفکر بودند که محور آنان دکتر کورش خسروی بود. بچه های روشنفکر و اهل مطالعه.

رفاقت ما با جاوید بسیار دوستانه و صمیمی بود. بعد که دکتر صرامی معاون موزه هنرهای زیبا بود پروژه ای را پیش گرفت که من هم سهم کوچکی در آن داشتم. طرح عکس برداری از خانه های تاریخی اصفهان که بعدا نمایشگاهی از آن عکس ها برگزار شد. دکتر صرامی ، من ، جاوید ، خانم سعیده سیاحان ، آقای محسن بلوری و یک نفر دیگر به خانه های قدیمی سر می زدیم و آقا محسن عکس می گرفت. در این خانه گردی ها و محله گردی ها بود که بیشتر با جاوید آشنا شدم. آن روزها در کتابخانه دبیرستان شاهد شیخ بهایی کتابدار بودم و جاوید گاهی سر می زد. یک ساعتی با هم صحبت می کردیم. کتابی امانت می گرفت و می رفت. از جمله کتاب هره های ماندگار بود که مصاحبه با چهره های برجسته معاصر که در کیهان فرهنگی چاپ شده بود و دیگر کتاب هزار و یک نکته نوشته آیت الله حسن زاده آملی.

سربازی که رفت کمتر او را می دیدم . سربازی اش که تمام شد چندین ماه دنبال کار می رفت. ولی خیلی مناعت طبع داشت و نمی خواست به دوستان صمیمی اش رو بیندازد که برایش کار پیدا کنند.

دو بار مفصل و حدود چهار پنج ساعت با او در کنار زاینده رود و چهارباغ و میدان نقش جهان قدم زدیم. یک با مرا به چاپخانه سنتی طبقه فوقانی بازار قیصریه برد. او بر خلاف من دست و دلباز و با سخاوت و رفیق دوست بود.و یک بار هم یک خودنویس به من هدیه کرد که هنوز همراه من است .

در این هم قدمی ها از کار در یک انبار کارخانه و مشکلات آن حرف زد و اینکه عاشق مطالعه است و روحش با محیط خشک اداری سازگار نیست.

جاوید یک کلاس یوگا هم داشت و در کوله بار یا کیفش همیشه کتابی درباره یوگا یا بودیسم و ذن و عرفان شرقی وجود داشت. یک بار هم کتاب شینتو را در دست او دیدم و گرفتم که بخوانم که مدت کمی بعد او فوت شد و کتاب دستم ماند.

آن یک سال آخر او توانسته بود مجوز بیمه پارسیان را بگیرد و شعبه ای در خیابان مولوی راه بیندازد. او را کمتر می دیدم و او گله داشت که مشتری کم است و اوضاع خوب نیست. بار آخر که پیش من در کتابخانه آمد از وضعیت بیمه عمر پرسیدم و او جدولی از سرمایه گذاری در بیمه عمر را نشان من داد و گفت اگر خدای نکرده فوت شدید و فلان مقدار سابقه و فلان مبلغ پرداخت را داشته باشید فلان مبلغ را به شما می دهم. توی دلم گفتم" من وقتی مردم به چه دردم می خورد. بازماندگان هم خدایشان بزرگ است !" او اینها را می گفت و نمی دانست که چند ماه بعد خودش فوت می شود.

یک سال گذشت و من دیگر او را ندیدم و از مهر ۹۲ به کتابخانه دبیرستان اژه ای در پل فلزی منتقل شدم . اواخر آبان ماه و صبح شنبه بود که دکتر صرامی پیامی فرستاد و فهمیدم که جاوید از میان ما رفته است.

دکتر صرامی می گفت به تو پیشنهاد کردم که یک پراید بخرد و او پشت گوش می انداخت ولی بالاخره خرید. در نیمه شب جمعه وقتی سوار بر پراید از پل سه راه ملک شهر به طرف ملک شهر می رفت پراید از مسیر منحرف و به یک کامیون که در کنار خیابان پارک شده بود برخود می کند و جاوید همانجا کشته می شود.

مراسم یادبود او در مسجدی در خیابان اصلی ملک شهر برگزار شد . آنجا هنگامه ای بود . انبوهی تاج گل و پیام تسلیت و صدای گریه خانواده و دوستانش. بعد بر سر مزارش در قطعه ۲۵ باغ رضوان رفتیم . هوا سرد بود . خانواده و فامیل جاوید یک ساعتی ماندند و رفتند. هوا کاملاً تاریک شده بود. دوستان جاوید از ماشین آهنگ هایی که از محسن چاووشی و محمد علیزاده را که جاوید خیلی دوست داشت پخش کردند و آنجا به شدت گریه می کردند . حس و حال عجیبی بود.

*

حالا ده سال از آن روزها می گذرد اما لبخند زیبا و صدای دلنشین جاوید هنوز در ذهن و جانم زنده است . چهره نازنین او هنوز جلوی دیدگانم است و هنوز داغش تازه است.

*

#جاوید_جنتی

#غلامرضا_نصراللهی

#غلامرضا_نصراللهی_خاطرات

یهودیان بروجرد

در زمان قاجاریه تعدادی یهودی در بروجرد ساکن بوده اند. از جمله آنان شاعری است به نام " ملا آذر كامی یهودی بروجردی " که در تذکره ممیز از او یاد شده است . ( تذکره ممیز ، نسخه خطی شماره ۹۰۴ کتابخانه مجلس شورای اسلامی )

یهودیان کاشان ( از سایت ویکی پدیا )

پیش از انقلاب به ویژه پیش از تشکیل اسراییل در کاشانیهودیان بسیاری می‌زیستند. مقبره خاخام ملا مشه هلوی(فقیه، شاعر، حکیم، منجم و عارف بزرگ یهودی در اوایل دوران صفوی) از بزرگان یهود در کاشان در منزل مسکونی خود در خیابان کنونی «دارایی» وجود دارد. این شهر در حقیقت محل اقامت یهودیان رانده شده از اسپانیا در دروان تفتیش عقاید می‌باشد و همان‌گونه که آنتون فلتون (Anton Felton) می‌نویسد، بنا بر اسناد تاریخی موجود، شهر کاشان «مرکز فرهنگی یهودیان ایران» بوده‌ است. خاخام یدیدیا شوفط خاخام اعظم سابق ایران و رهبر روحانی یهودیان ایرانی‌تبار جهان متولد کاشان است.

در کتاب خاطرات خاخام یدیدیا شوفط، نوشته منوچهر کهن دربارهٔ یهودیان کاشان آمده: حدود ۵۰۰ سال پیش که سیصد هزار نفر از یهودی‌ها را بدون هیچ آذوقه و پوشاک، با منتهای بدبختی از اسپانیا بیرون کردند، به ایران مهاجرت کرده‌ایم. (صفحه ۱۴) بنا بر گزارش‌های آلیانس در سال ۱۹۰۶م/۱۳۲۴ق، در کاشان ۲ هزار یهودی در ۱۳۰ خانه در میان ۵۰ هزار مسلمان زندگی می‌کرده‌اند. یک مدرسهٔ یهودی در سال ۱۹۱۰م/۱۳۲۸ق، توسط یک خیّر محلی به نام یقوطئیل تأسیس شده‌است. ۱۳۸۰ یهودی در ۱۹۴۳م/۱۳۲۱ش، در کاشان زندگی می‌کرده‌اند (عالم یهود، ۳۷۹، ۷۳–۴۷۲). بسیاری از این یهودیان، کاشان را به مقصد تهران، لندن و اسرائیل ترک کردند. لرد دیوید آلیانس (متولد ۱۹۳۲م/۱۳۱۰ش)، اهل کاشان، که در ۱۷سالگی به لندن مهاجرت کرد، به یکی از بزرگ‌ترین صنعت‌گران نساجی در انگلستان بدل شد. در پایان قرن بیستم، کاشان که روزگاری «اورشلیم کوچک» نامیده می‌شد، دیگر جایی برای یهودیان نداشت.

منابع

------------------------------------------------

• (گزارش آلیانس)ENCYCLOPAEDIA JUDAICA, 2nd ed, vol 11, p 820
• ۱ - خاطرات حاخام یدیدیا شوفط نوشته منوچهر کهن
• 2 - Anton Felton «فرش یهودیان یران» که در آن به کتاب Dischnitzer M. تاریخ هنرها و صنیع یهودیان» از انتشارات Jonathan David – لندن – ۱۹۴۵، اشاره می‌کند.
• 3 -http://www.iranjewish.com/Essay/Essay183_31_farsh.htm انجمن کلیمیان ایران

القاب مشاهیر ( حرف ض )

۱. ضیا الکتاب

لقب سید عباس خوانساری از کاتبان و خوشنویسان است. او در سال ۱۳۱۵ کتاب " حیدر بیگ قبلی اش را کتابت کرده و در مطبعه اخوان کتاب چی در تهران چاپ سنگی شده است.

یهودیان خوانسار

در خوانسار تا دهه ی ۱۳۳۰ خورشیدی چند خانوار یهودی ساکن بودند و زندگی آرامی را در کنار همسایگان خود طی می کردند . از جمله آنان دکتر ابراهیم یا پیر موسی، فرزند حکیم موسی از یهودیان سر شناس و خوش نام خوانساری بوده که به شغل طبابت و معالجه ی بیماران، در خوانسار اشتغال داشته است.

ظاهرا یهودیان خوانسار از این شهر مهاجرت کرده اند.

یهودیان زفره ( بخش کوهپایه در اصفهان )

زفره روستایی د ۷۵ کیلومتری شمال شرقی شهر اصفهان و تابعه بخش کوهپایه از شهرستان اصفهان است . بنا به نقل اهالی این روستا تا حدود شصت سال قبل چند خانوار یهودی در زفره ساکن بوده اند و روابط مسلمانان و یهودیان روستا با هم بسیار خوب بوده است. برخی از آنان مسلمان شده اند. زبان آنان به زبان مورد استفاده مردم زفره ( زبان فارسی پهلوی ) نزدیک بوده است.

در حال حاضر تمامی آنها از زفره رفته اند و تعدادی در فلسطین اشغالی ساکن شده اند.

غزلی از همام تبریزی

چون سحر از بوی گل گشت معطر هوا

از نفس یار ما داد نشانی صبا

نه چه سخن باشد این چیست صبا تا کنم

نسبت بوی خوشش با نفس یار ما

کرد طلوع آفتاب یار درآمد ز خواب

روی نگار مراست خسرو انجم گوا

جان چو شنید از صبا بوی سر زلف او

گفت روان می‌شود در پی آن آشنا

در صور آب و گل جان صفت دوست دید

عشق کهن تازه گشت گرم شد این ماجرا

جام رها کن در و چشمهٔ خورشید بین

زاینه بگذر نگر عکس رخ یار را

گر نه زعکس رخش گل اثری یافتن

گل زکجا وین همه مایه حسن از کجا

قبله هر ملتی هست به سوی دگر

با رخ او فارغیم از همه قبله‌ها

تیر چو از چشم او بر دل عاشق رسید

گفت که زخم من است صید مرا خون‌بها

چشمش اگر می‌کند میل به سوی همام

نیست مجال سخن عاشق و چون و چرا

قدیمی ترین نسخه " النهایه " شیخ طوسی

نسخه النهاية در دانشگاه تهران ( 1342 ش ) ، مورد استفاده شادروان مرحوم استاد " محمد تقي
دانش پژوه " قرار گرفته است . زنده ياد ، استاد دانش پژوه ، در مقدمه چاپي كتاب النهاية اين نسخه
را توصف نموده و در نشريه ايران زمين آنرا ستوده است .
خوشبختانه ، در اين كتابخانه ، نسخه هاي بسيار كهن و نفيس از اين كتاب موجود است
كه از حيث زمان ، قديمي ترين : نسخه شماره " 241 " با تاريخ 507 ق و معتبرترين نسخه با
انهاء و اجازه محقق حلي ( صاحب شرايع ) و تاييد خط آن بزرگوار ، توسط شيخ اجل " بهاءالدين محمد عاملي " با شماره " 312 " و كتابت 595 ق و نيز نسخه ديگر مورخ 535 ق به شماره " 1840 " مي باشد .

*

منابع

-----------------------------------------------------------

- فهرست نسخه های خطی کتابخانه عمومی آیت الله العظمی مرعشی نجفی ج ۲۸ ص ۶۲۰

مشاهیر قدیم جاسب

*مشاهیر قدیم جاسب

تحقیق و نگارش : غلامرضا نصراللهی

1- شیخ نجم الدین ابوالقاسم علی بن حسین جاسبی فقیه : از محدثین و فقهاء (بیان المفاخر ج1ص283) در قرن ششم هجری

2- شیخ رشیدالدین علی بن محمد جاسبی فقیه : ( همان منبع ) از محدثان و فقیهان قرن ششم هجری

3- حسن بن علی بن حسن طبیب جاسبی : از طبیبان دانشمند و ماهر قرن هفتم هجری. او سال ها در کاشان به تحصیل پرداخت و سپس طبابت کرد .

وی نسخه ای از کتاب " منهاج البیان فی ما یستعمله الانسان " تالیف یحیی بن عیسی ( ابن جزله ) را کتابت کرده است . ۱-نسخ روز یكشنبه ۱۵ ذیقعده ۶۱۵ در نوشاباد كاشان . ۲-حسن بن علی بن حسن طبیب جاسبی در مدرسه مجدیه كاشان در ۱۲ ع۱/۶۲۶ بر آن حواشی نوشته . ۳-همو نسخه را در پایان ج ۲/۶۲۶ در نوشاباد تصحیح كرده است . ۴-همو ادویه آن را با كتاب النبات ابوحنیفه دینوری كه گزیده آن را در پایان گذارده است در همان نوشاباد در دهه نخستین رجب ۶۲۶ مقابله كرده است . ۵-همو در ج ۱/۶۳۳ یادداشت كرده است كه نشانه «مو» برای الموازنة اصفهانی است . ۶-همان حسن بن علی بن حسن جاسبی طبیب فوائدی از كتاب عبدالله بن محمد بن عیسی باوردی در ع ۱/۶۲۷ در هامش نوشته است . ۷-همو می نویسد كه در صفر ۶۲۷ كتاب عبیدالله بن جبرئیل در منافع الاعضاء را دیدم كه بیشتر مطالب آن بیهوده و تباه بوده است . ۸-حسین بن حسن طبیب كه باید پسر همان جاسبی باشد در ۶۲۰ واندی (یكانهای آن محو شده) می نویسد كه كتاب را مقابله كرده ام . ۹-باز در رمضان ۶۳۷ با نسخه امام ظهیرالدین ابوالقاسم مقابله شده است. این نسخه به شماره ۸۱۹۰/۲ در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران وجود دارد . ( فهرست نسخه های خطی كتابخانه دانشگاه تهران. ج.۱۷ ص ۴۹.)

4- علی بن محمد بن علی جاسبی وارانی : عالم فاضل ادیب. در اوایل قرن هشتم هجری می زیسته است. او نزد جلال الدین یوسف بن جمال الدین محمد اصفهانی به تحصیل پرداخته است و استادش در سال 714 ه. ق. برای او اجازه نوشته است. ( تراجم الرجال ج1ص382 )

5- محمد بن محمد تقي جاسبي بیجکانی از فضلای اهل علم در قرن سیزدهم هجری است. وی نسخه ای از. این نسخه به شماره۷ در کتابخانه استاد حسن عاطفی در کاشان نگهداری می شود. ( نشریه نسخه های خطی ج ۷ ص )

۶- شیخ محمد جعفر بن میرزا اسماعیل کروکانی جاسبی قمی : عالم فاضل و فقیه ماهر.او برای تحصیل به اصفهان آمد و از محضر علما و مجتهدین بزرگ این شهر همچون حاج محمد ابراهیم کلباسی و حاج سید محمد باقر حجه الاسلام شفتی بهره برد.او در سال 1254 نسخه ای از کتاب " مناسک حج استادش حاج سید محمد باقر حجه الاسلام شفتی ( بیان المفاخر ج1ص283و284) و در اول رجب همان سال نسخه ای از کتاب منهاج الهدایه " نوشته استاد دیگرش حاجی کلباسی را در پنج شنبه اول رجب ۱۲۵۴ ه. ق. به خط نسخ کتابت کرده است . این نسخه به شماره ۸۵۶۸ در کتابخانه آیت الله مرعشی در قم موجود است.( فهرست نسخه های خطی کتابخانه آیت الله العظمی مرعشی نجفی ج ۲۲ ص ۱۲۸ ؛ فهرست دست نوشت های ایران ج10ص284 )

۸. شیخ محمد جاسبی متخلص به " فنا " فرزند عبدالرحیم از عرفا و شعرای قرن سیزدهم هجری است.

فرزند شيخ عبدالرحيم و خود از علماء و عرفاء و حكماء بوده، و همانا در سال ۱۲۱۱ ه. ق. متولد شده و در بيست سالگى خدمت حاج سيد محمد تقى پشت-مشهدى رسيده و سه سال از حوزه درس وى فيض‌ياب گرديد. آنگاه به نجف رفت و نه‌ سال در نزد مرحوم شيخ محمد حسن صاحب «جواهر» درس خواند، سپس به اصفهان‌ شتافت و چندى در خدمت ميرزا حسن فرزند ملا على نورى (نور اللّه مرقدهما) مراتب‌ معقول را دريافت، آنگاه شوقش به عرفان كشيد، و طالب اصحاب حقيقت و ارباب‌ طريقت گرديد، و بدين منظور به هندوستان رفت و باز آمد و به حضور مرحوم حسين عليشاه‌ مشرف شد، و وى او را به مجذوب عليشاه حواله نمود. و شيخ محمد در نزد اين شخص‌ اخير مدتى رياضت كشيد، و در صفاى باطن كوشيد، تا به مقامى سامى رسيد، و از او به اجازت ارشاد و هدايت نائل گرديد، آنگاه به وطن مألوف برگشت، و در خانقاهى كه‌ پدرش به امر ملا عبدالصمد همدانى بنيان نموده بود اقامت گزيد و چندى ايام و ليالى را به عزلت به سر رسانيد، آنگاه به طهران رفت و به طورى كه در «طرائق» فرموده حالش‌ مقتضى ارشاد و دستگيرى نبوده. و او شعر هم مى‌گفته و تخلص فنا مى‌نموده و اين اشعار را آنجا از او نقل كرده:

ما از آن روز كه با دردكشان يار شديم

در خرابات مغان محرم اسرار شديم

تا نهاديم بدرگاه بتان روى نياز

فارغ از سبحه و سجاده وز نار شديم

چند روزى پسر آدم خاكى بوديم

ديرگاهى پدر گنبد دوار شديم

سال‌ها چرخ زنان بر سر اين چرخ كبود

هم عنان با همه ثابت و سيار شديم

گاه در ميكده‌ها خشت سر خم بوديم

گاه در مدرسه‌ها حامل اسفار شديم

خواب بوديم كه سر زد ز افق طلعت دوست

جلوه‌ اى كرد رخش، ما همه بيدار شديم

در پس آينه واداشت چو طوطى ما را

آنقدر گفت كه ما قابل گفتار شديم‌

شيخ محمد پس از مدت نود و چهار سال قمرى عمر، در سنه هزار و سيصد و پنج‌ ( ۱۳۹۵ ه. ق. ) وفات كرده و در همان خانقاه خود به قريه جاسب دفن شد و فرزندش شيخ حسينعلى گاهى‌ در طهران متوقف، و زمانى در جاسب متصوف بوده.و مریدان بسیاری داشت از جمله میرزا ابوالفضل عنقای طالقانی. ( طرائق الحقائق ج ۳ ص ، مکارم الآثار ج ۲ ص ۴۰۶. )

در برگ پایانی کتاب " اصطلاحات الصوفیه " کمال الدین عبدالرزاق کاشی ( نسخه شماره ۲۶۶۹ کتابخانه مسجد اعظم قم ) ، اجازه طریقتی از مجذوبعلی شاه نعمة اللهی به محمد جاسبی آمده است.( فهرست نسخه های خطی کتابخانه مسجد اعظم قم ج ۱ ص )

شعری با مطلع :

ما از آن روز كه با دردكشان يار شديم

در خرابات مغان محرم اسرار شديم

از محمد جاسبی، متخلص به فنا، در " جُنک " شماره ۲۰۹۲/۱ در کتابخانه کتابخانه ملی ایران وجود دارد. این جُنگ احتمالا در قرن چهاردهم هجری جمع آوری شده است. ( سایت اینترانتی کتابخانه ملی ایران )

۹. حسين بن حسن بن حسين بن ابي القاسم زري جاسبي از فضلا و ادبای قرن ششم هجری است . وی نسخه ای از کتاب " الشرح المختصرعلي ديوان ابي تمام " نوشته : خطیب تبریزی را در پنج شنبه اول رجب ۵۹۳ ه. ق به خط نسخ در قم کتابت کرده است. این نسخه به شماره ۷۱۰ ه. ق. در کتابخانه دکتر اصغر مهدوی نگهداری می شود. ( نشریه نسخه های خطی ج ۲ ص ۱۵۷ ).

۱۰.آقا مير شريف بن ميرزا علي جاسبي قمي ، از کاتبان قرن یازدهم هجری است. وی کتاب " مجمع البيان لعلوم القرآن " نوشته : ابوعلی فضل بن حسن طبرسی را به خط نسخ در آخر جمادي الاخر ۱۰۳۸ و ۱۰۳۹ ه. ق. در قم کتابت کرده است. این نسخه به شماره ۸۵۰ در کتابخانه آیت الله مرعشی در قم موجود است. ( فهرست نسخه های خطی کتابخانه عمومی آیت الله العظمی مرعشی نجفی ج ۳ ص ۴۴ ).وی همچنین کتاب " تمهید القواعد الاصولیة و العربیة لتفریع الاحكام الشرعیة " نوشته : شهید ثانی را به خط نسخ در یکشنبه ۲۳ رجب ۱۰۳۵ ه. ق. در کاشان کتابت کرده و به شماره ۱۶۲۸۰ در کتابخانه مجلس شورای اسلامی وجود دارد . ( فهرست ج ۳۰ ص )

۱۱. حسن بن محمد بن حسين جاسبي هرازكاني از فضلا و دانشمندان قرن ششم هجری است . وی نسخه ای از کتاب " الارشاد " شیخ مفید را در جمعه ۱۵ شوال ۵۶۵ ه. ق. به خط نسخ نازیبا کتابت کرده است. این نسخه به شماره ۱۱۴۴ در کتابخانه آیت الله مرعشی در قم نگهداری می شود. ( فهرست نسخه های خطی کتابخانه عمومی آیت الله العظمی مرعشی نجفی ج ۳ ص ۳۱۸ ).

۱۲. اسعد بن احمد بن اسعد جاسبي از فضلا و علمای قرن دهم هجری ی است. وی جزء نخست کتاب" دروس الشرعیه " شهید اول را به خط نسخ در ۹۶۲ ه. ق. کتابت کرده است که به شماره ۴۲۴۰ در کتابخانه آیت الله مرعشی در قم وجود دارد. ( فهرست نسخه های خطی کتابخانه عمومی آیت الله العظمی مرعشی نجفی ج ۱۱ ص ۲۳۸ ).

۱۳. اسعد بن احمد بن اسعد انجداني جاسبي از فضلای اهل علم در قرن نهم هجری است . وی نسخه ای از کتاب " اللمعه الدمشقیه " شهید اول را به خط نسخ در سال ۸۶۸ ه. ق. در قزوین کتابت کرده است . این نسخه به شماره ۲۵۴ در کتابخانه مدرسه صدر بازار اصفهان وجود دارد. ( فهرست نسخه های خطی کتابخانه مدرسه صدر بازار اصفهان ص )

۱۴. ابوالقاسمعلی بن محمد بن علي جاسبي از کاتبان و فضلای قرن ششم هجری است .

در كاشان، نسخه‌اى از كتاب‌ النهاية ى شيخ طوسى در غرّه ذى قعده 579 ق به خطّ ابو القاسم بن محمّد بن على جاسبى، كتابت شده است. اين نسخه داراى اجازه قطب راوندى به كاتب با اين شرح است:

" کتاب‌ النهاية فى فقه أهل البيت عليهم السلام تأليف الشيخ الإمام العالم الزاهد عماد الدين أبى جعفر محمّد بن علىّ الطوسى رضى الله عنه قرأ على الشيخ الإمام العالم وجيه الدين جمال الإسلام أبو القاسم علىّ بن محمّد بن علىّ الجاسبى- أدام اللَّه سداده- و أجزت له روايته عنّى عن مشايخى يعنى عن المصنّف ... أبو الفضل الراوندى محمّد بن سعيد ... فى شهور ۵۸۰"

این نسخه به شماره ۱۱۳۷۲ در کتابخانه آیت الله مرعشی در قم نگهداری می شود ( فهرست نسخه های خطی کتابخانه عمومی آیت الله العظمی مرعشی نجفی ج ۲۸ ص ۶۲۰ - ۶۲۲ ) در آخر نسخه چند یادداشت تملک دیده می شود از جمله :

" محمد بن علي بن منصور الكروكاني و كتب في محرم سنة 641 ، اللهم اغفر لكاتبه و لقاريه " و همچنین " اسماعيل ، فرزند سيد علي واراني " با مهر بيضي " عبده اسماعيل الحسيني " ( برگ پايان )

۱۵. علي بن گنجعلي جاسبي واراني ، از کاتبان و فضلای قرن سیزدهم هجری است وی کتاب " مناهج الاحکام " ملا احمد نراقی رابه خط نستعلیق در شعبان ۱۲۳۴ کتابت کرده است . این نسخه به شماره ۲۷۹ در کتابخانه مرکز احیاء میراث اسلامی در قم نگهداری می شود ( فهرست نسخه های خطی کتابخانه مرکز احیاء میراث اسلامی ج ۱ ص ۳۷۸ - ۳۸۰ )

۱۶. محمد بن محمد تقي جاسبي بیجگانی از فضلا و کاتبان قرن سیزدهم هجری است. وی مجموعه ای شامل ۱. " الفوائد العتیقه " و " الفوائد الحائریه " هر دو از وحید بهبهانی را به خط شکسته نستعلیق در غره شهر رمضان ۱۲۲۷ ه.ق کتابت کرده است . این مجموعه در کتابخانه استاد حسن عاطفی در کاشان موجود است. ( نشریه نسخه های خطی ج ۷ ص ۷۵۰ )

۱۷. محمد ابن محمد بن اسماعيل متخلص به سفين جاسبي الاصل ، از فضلا و شاعران قرندوازدهم هجری است وی کتاب مجمع الشفا در طب را به فارسي و در شرح رساله طب يوسفي تالیف کرده است این نسخه در سال در سال ۱۲۷۷ ه. ق. کتابت شده است و به شماره ۲۰۰۸ در کتابخانه آیت الله گلپایگانی در قم وجود دارد‌. این کتاب به نام شاه سلطان حسين صفوي بهادرخان ، در بيست و
پنج باب ، هر باب شامل چند شعله نوشته شده است
آغاز : اشرف اذكار حميده و احمد اوراد پسنديده ...
انجام : و درد كرده به دوايي دواء الفيل زايل شود .

( فهرست نسخه های خطی کتابخانه عمومی آیت الله العظمی گلپایگانی ص ۱۳۴.)

۱۸. حیدر بن محمد جاسبی از محدثین شیعه است . آیت الله العظمی خوئی درباره او می نویسد :

قال الشيخ منتجب الدين في فهرسته: «الأديب أوحد الدين حيدر بن محمد الجاسبي: فاضل، صالح». ( معجم رجال الحدیث ج ص )

۱۹. ابوالحسن علی بن حسین بن علی جاسبی از فقیهان و محدثین شیعه است. آیت الله العظمی خوئی درباره ی او می نویسد :

قال الشيخ منتجب الدين في فهرسته: «أبو الحسن الفقيه الدين علي بن الحسين بن علي الجاستي [الجاسبي: صالح، حافظ، ثقة، رأى الشيخ أبا علي ابن الشيخ أبي جعفر الطوسي، و الشيخ الجد شمس الإسلام حسكا بن بابويه، و قرأ عليهما تصانيف الشيخ أبي جعفر (رحمه الله)». ( معجم رجال الحدیث ج ص)

۲۰. شیخ محمد حسن جاسبی از علمای قرن سیزدهم هجری و شاگرد ملا احمد نراقی است.

۲۱. حاج شیخ قوام اسلامی جاسبی فرزند حاج ملا حسین جاسبی . از علما و فقهای معاصر قم است.

حاج ملا حسین که قریب صدوده سال عمر کرد ، مردی بود روحانی ، پارساو خدمتگزار . سالها در یکی از روستاهای جاسب به ترویج و نشر معارف اسلامی و ارشاد مؤمنان مشغول بود و در همانجا در امامزاده ای مدفون گشت .

حاج شیخ قوام از علما و دانشمندان حوزه علمیه قم بود که مقداری از زمان مرحوم حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی را هم درک کرده بود و اخیرا از ملازمان درس مرحوم آیت الله العظمی نجفی مرعشی بود و در ایام تبلیغ منبر می رفت و منبرهای سودمندی داشت . تابستانها نیز در زادگاه خود ( جاسب ) می رفت و ضمن سرکشی به آب و ملک مختصریکه در آنجا داشت به ترویج و تبلیغ و اقامه نماز جماعت می پرداخت . وی دختر آیت الله شیخ محمد علی اراکی را به همسری خود برگزیده بود.

وی در سال ۱۳۶۶ ه. ش. در سن قریب به هفتادسالگی از دنیارفت و در مقبره ای در قبرستان باغ بهشت قم مدفون گشت.

آثار چاپ شده او از این قرار است :

1 - صراط المؤمنین .

2 - شرح و ترجمه رساله حقوق حضرت سجاد علیه السلام

3 - کرامات حضرت معصومه علیهاالسلام .

4 - بشارة المؤمنین .

کتاب بشارة المؤمنین در تاریخ قم و قمیین که در سال ۱۳۹۴ ه. ق. تالیفش به پایان رسیده و گویا در همان سال هم چاپ شده باشد کتابی است سودمند و شامل برخی فوائد .

این کتاب شامل سه بخش است :

۱) چهل روایت راجع به زمین و اهالی قم .

۲) پانزده کرامت از کرامات حضرت معصومه سلام الله علیها .

۳) ذکر بیش از پانصد نفر از علما و محدثان قم . .( یادنامه آیت الله العظمی اراکی صص ۱۳۶ و ۱۳۷ )

۲۲. شفیع بن اسماعیل جاسبی، از عضلهء اهل علم در قرن یازدهم هجری است وی نسخه ای از کتاب " الاربعون حدیثها " شیخ بهایی را در ذیحجه ۱۰۷۳ ه. ق. به خط نسخ کتابت کرده است. این نسخه به شماره ۳۲۶۲۳ در کتابخانه ملی ایران نگهداری می شود .رقم و سجع او به قرار زیر است :

" اتفق الفراغ من تسویه فی یوم السبت احد و عشرین شهر ذالحجة الحرام سنه ثلث و سبعین بعد الف من الهجرة النبویة صلی الله علیه و اله و سلم علی ید الفقیر الضعیف من کل شئ شفیع المذنب ولد مرحوم اسماعیل جاسبی قد فرغ منه اتمام فی یوم السبت شهر ذالحجه الحرام سنه ۱۰۷۳ فی بلدة الجاسب خاکسار دردمندان شفیع " مهر کاتب با سجع " خدا یار بادت محمد" ( سایت اینترنتی کتابخانه ملی ایران ) وی همچنین کتاب " حاشیة تحریر القواعد المنطقیة فی شرح الشمسیة " تالیف میر سید شریف جرجانی را به خط نسخ در جمادی الاول ۱۰۶۲ ه. ق کتابت کرده است. این کتاب به شماره ۶۴۷۲/۱ در کتابخانه مجلس شورای اسلامی نگهداری می شود . ( فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی ج ۲۰ ص

۲۳. محمد بن صادق جاسبی از فضلای اهل علم در قرن سیزدهم هجری است . وی مجموعه ای شامل " حاشیه حاشیه تهذیب المنطق " تالیف علیرضا تجلی اردکانی و " روایاتی درباره خلقت آدم " از : ؟ و " شرح شواهد البهجة المرضیة " تالیف نظام الدین اردبیلی و "روایاتی درباره حضرت ابراهیم "

را در کتابت کرده است . این مجموعه به شماره ۱۷۵۱۲ در کتابخانه مجلس شورای اسلامی نگهداری می شود. ( فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی ج ۴۸ ص )

۲۴. شمس الدین جاسبی از شعرا و ادبای قبل از دوره صفویه است.طبعش به سرودن هجو مایل بوده است. از زندگی او اطلاعات زیادی نداریم . تقی الدین اوحدی بلیانی شعر ۱۹ بیتی او در هجو را آورده که مطلع آن چنین است: " را در ۱۶ جمادی الثانی ۱۲۱۹ ه. ق را به خط نسخ کتابت کرده است. این مجموعه به شماره ۱۷۵۱۲/۲ در کتابخانه مجلس شورای اسلامی نگهداری می شود . ( فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی ج ۴۸ ص ) "

در خدمتت ای صدر بلند مرتبه دزدی ست

کو زهر به سحر از ذهن مار بدزدد

( تذکره عرفات العاشقین ج ۳ ص ۱۸۴۴ )

همچنین در [جُنگ ] " اشعار " شماره ۷۲۰ کتابخانه نوربخش ( خانقاه نعمت اللهی تهران که در قرن ۱۱ هجری جمع آوری شده است ؛ شعری از شعرهای شمس جاسبی آورده شده است. ( نشریه نسخه های خطی ج ۱۳ ص )

۲۵. يوسف بن حسن بن علي بن احمد جاستي از فضلای اهل علم در قرن هشتم هجری است . وی مجموعه ای از چند کتاب و رساله شامل : : ۱-مصباح الهدایة و مفتاح الكفایة (گ ۱-۱۷۴) ؛ نطنزی ، محمود بن علی ۲-آغاز و انجام = تذكره منازل السائرین (گ۱۷۵-۱۸۶) ؛ نصیرالدین طوسی ، محمد بن محمد ۳-التوفیق بین الحدیثین (گ ۱۸۷-۱۸۸الف) ؛ ۴-التلفیق بین الحدیثین (گ۱۸۸) ؛ عبدالرزاق كاشی ، عبدالرزاق بن جلال الدین ۵-شرح حدیث الحقیقة = ... = (گ۱۸۸-۱۹۱) ؛ عبد الرزاق كاشی ، عبدالرزاق بن جلال الدین ۶-شرح حدیث المهلكات و المنجیات (گ ۱۹۱-۱۹۳) ؛ عبدالرزاق كاشی ، عبدالرزاق بن جلال الدین ۷-گفتار در ستایش خط نیكو (گ۱۹۳) ؛ ۸-شرح حدیث الحقیقة (گ۱۹۳-۱۹۴) ؛ نطنزی ، محمود بن علی را به خط تعلیق کتابت کرده است که به شماره ۱۵۰ در مجموعه طباطبایی در کتابخانه مجلس شورای اسلامی در تهران موجود است. ( فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی ج ۲۲ ص )

وی همچنین نسخه ای از کتاب " تزکیه الارواح " عبدالرزاق کاشی را در چهارشنبه ۲۲ ربیع الاول ۷۳۸ ه. ق. کتابت کرده است. این نسخه به شماره ۴۲۶۴/۲ در کتابخانه ملی ملک وجود دارد .( فهرست نسخه های خطی کتابخانه ملی ملک ج ۷ ص )

۲۶. عنايت الحسيني ابن سيد حسن واراني جاسبي ، از علما و فضلای قرن دوازدهم هجری است . وی نسخه ای از " جامع عباسی " شیخ بهایی را به خط نسخ و نستعلیق در سال ۱۱۹۴ ه. ق‌. کتابت کرده است. این نسخه به شماره در کتابخانه مجتبی ایمانیه در اصفهان وجود داشته است. ( مجله میراث شهاب شماره ۷۸ )

۲۷. مهدی جاسبی از خوشنویسان و ادبای قرن یازدهم هجری است.

وی در نسخه ای از " دیوان قاضی اسد قهپایه ای " را به خط نستعلیق در سال ۱۰۷۱ ه. ق. در کاشان کتابت کرده است. این نسخه به شماره ۷۱۹۶ در کتابخانه ملی ایران نگهداری می شود .

رقم و تاریخ این نسخه چنین است :

" الحمدلله كه باتمام رسید دیوان......قاضی اسدالله در شهر شوال در مدینه كاشان سنة ۱۰۷۱.....برخصت پیر روشن ضمیر قطب اولیاء برهان الاصفیاء مولانا میرزا محمد ملقب به محقق یكی از صاحبان سلسله شریفة و سر حلقه زهاد و عباد .....اصلاح پذیرگردد. این فقیر خاكسار و ذره ی بیمقدار را مهدی جاسبی به فاتحه یادآوری نمایند و طلب آمرزش از رب غفور نمایند. " (فهرست نسخه های خطی کتابخانه ملی ایران ج ۲۶ ص )

۲۸. قاضی معزالدین محمد جاستی ( جاسبی ) فرزند قاضی محمود از علما و فقهای قرن یازدهم هجری است. در فقه و حدیث و کلام و ادبیات تحصیل کرد و به کار قضاوت مشغول شد و مطابق سنگ مزار قبرش در ذی القعده سال ۱۰۹۹ ه. ق. وفات یافت و در قبرستان جاسب به خاک سپرده شد.

سنگ قبر او مستطیل شکل که بالای آن به شکل مثلت است ، از جنس سنگ آهکی است و کتیبه اصلی به خط نستعلیق متوسط در ۷ سطر به قرار زیر است و جاهای نقطه گذاری شده هر کدام جای یک کلمه ناخوانا است :

" هوالباقی/ وفات یافت شریعت شعاری / زبده العلماء والفضلاء [...] الانام /قاضی معزالدین محمد ابن المرحوم /المغفور قاضی [...] / محمود جاستی بتاریخ / [...] ذی القعده الحرام سنه ۱۰۹۹ "

در حاشیه به خط ثلث متوسط صلوات چهارده معصوم نوشته شده است.

۲۹. محمد يوسف بن حاجي حبيب الله جاسبي ، از فضلای اهل علم در قرن دوازدهم هجری است . وی مجموعه ای شامل " کبری " در منطق تالیف میر سید شریف جرجانی و " العزی فی التصریف " تالیف عبدالوهاب زنجانی و " الکافیه فی النحو " ابن حاجب را به خط نسخ در قرن دوازدهم هجری کتابت کرده است. این مجموعه به شماره ۶۴ در کتابخانه حوزه علمیه امام صادق در اردکان یزد موجود است. ( فهرست نسخه های خطی کتابخانه حوزه علمیه امام صادق اردکان ص )

۳۰. سيد اسماعيل بن علي حسيني جاسبي از فضلای اهل علم در قرن سیزدهم هجری است . وی نسخه ای از " الروضه البهیه " شهید ثانی را در سال ۱۲۲۵ ه. ق. به خط نسخ کتابت کرده است . این نسخه به شماره ۱۴۸۶۰ در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی وجود دارد. ( فهرست نسخه های خطی کتابخانه آستان قدس رضوی ج ۲۱ بخش نخست ص )

۳۱.محمد بن ابراهیم بن حسین جاستی ، مجموعه ای شامل " قواعد العقائد " خواجه نصیرالدین طوسی و «مانعیه» و «مسئله غسل جنابت» را در تاریخ ۶۸۰ ه. ق. کتابت کرده است. ( فهرست نسخه های خطی اهدائی حضرت آیة الله العظمی سید علی خامنه ای. ج.۴-۲ ص )

۳۲.جعفر بن محمد علي حسيني جاسبي واراني از فضلای اهل علم در قرن سیزدهم هجری است. وی نسخه ای از " خدایا الشیعه " ملا احمد نراقی را به خط نسخ در سه شنبه ۱۳ رمضان ۱۲۳۴ ه. ق. کتابت کرده است که به شماره ۵ در کتابخانه آیت الله مهدی روحانی در قم وجود دارد. ( آشنائی با چند نسخه خطی ص )