قرن چهاردهم هجری

* ملا نورس صحاف . از آثار او جلد و صحافی مجموعه ای شامل چند کتاب از جمله " مهمات المسلمین " تالیف : میر محمد حسینی بخاری در حدود ۱۳۰۱ ه. ق. موجود به شماره ۲۱۰۱۸ کتابخانه ملی ایران . نوع و تز ئینات جلد:مقوایی (ماوراءالنهری) رویه کاغذ سبز براق با جداول پهن سبز و قهوه ای، ضربی با ترنج و سرترنج که نام صحاف درون سر ترنج ها کلیشه شده بنام " عمل ملا نورس؟ صحاف" ( سایت اینترنتی کتابخانه ملی ایران)

اثر دیگر او " فقه منظوم " تالیف : شرف الدین صاحب بخاری است که به شماره ۲۱۰۱۸ در کتابخانه ملی ایران وجود دارد. ( سایت اینترنتی کتابخانه ملی ایران )

* مشهدی قاسم صحاف ( ز ۱۳۱۱ ق. ) بانی چاپ سنگی کتاب " احکام تجارت و مکاسب " تالیف: محمد نقی بن محمد امین شیرازی * آقا محمد جعفر صحاف اصفهانی . زنده تا سال ۱۳۰۴ ه. ق. ( فهرست نسخه های خطی كتابخانه آیة الله نجفی مرعشی . ج.۴۷ ) همچنین مصحح کتاب " تبصره المتعلمین " علامه حلی که در سال ۱۳۰۹ ق. چاپ سنگی شده است.

* احمد صحاف تبریزی. در ۲۲ ربیع الاول ۱۳۱۲ ق. نسخه ای از " دیوان محمد علی موذن خراسانی را به خط نستعلیق کتابت کرده و به شماره ۹۲۷۷ در کتابخانه آستان قدس رضوی وجود دارد. ( فهرست رضوی ج ۷ ص ۵۲۴ )

* محمد جعفر صحاف از صحافان اواخر دوره ی قاجاریه است . وی مالک کتاب " منتخب تقویم اللسان " تالیف محمد شریف نوری نائینی بوده و در برگ نخست تملك محمدجعفر صحاف به سال ۱۳۱۸ ه ق همراه با مهر بیضی «محمدجعفر ۱۳۱۵» آمده است . احتمال دارد صحافی و جلد این کتاب هم کار او باشد. این نسخه به شماره ۱۶۱۴۸/۱ در کتابخانه آیت الله العظمی مرعشی نجفی وجود دارد ( فهرست مرعشی ج ۴۱ ص )

* آقا محمّد تقی صحاف اصفهانی ( م. ۱۳۳۷ ق. ) فرزند ملّا محمّد ابراهیم مقدّس، از هنرمندان ذوالفنون و مجهول القدر اصفهان است. او از نوادر روزگار و از نوابع این دیار بود که نظیر این هنرمند را، زمانه کمتر به خود دیده است. به قول مرحوم استاد همائی:

«حقّاً صد مرد در یک تن و مجمع الصّنایع هنر صحافی و نقاشی و طراحی و تذهیب و خوشنویسی و سوخت سازی و معرق سازی چرمینه و ساختن فانوس های فنری قدیم و تهیه انواع رنگ و روغن های نقاشی و امثال آن بود.» ( اعلام اصفهان ج ۲ ص ۲۰۸ )

* زين العابدين كليني صحاف شيرازي . وی کتاب " شرف العلوم " تالیف : محمود حسيني بخاري قادري شطاري را در نيمه شب عرفه ماه ذي حجه 1367 ه. ق. کتابت کرده که در کتابخانه نوربخش ، خانقاه نعمت الهی در تهران وجود دارد. ( فهرست نوربخش ج ۱ صص ۱۳۱ - ۱۳۳ )

* محمّدجعفر صحّاف متخلص به «رجائی» بن محمّدرضا، شاعر و ادیب هنرمند، در سال ۱۲۹۲ ق در اصفهان متولّد شد و در این شهر به تحصیل پرداخت. در صحافی ابتدا نزد آقا محمّد تقی صحاف به شاگردی پرداخت امّا چون استاد در یاد دادن فنون کار بخل می ورزید، نزد آقا محمّدحسین صحّاف رفت و در هنر صحّافی و تجلید، از اساتید زبردست اصفهان شد. طبع شعر نیز داشت و طبعش به شوخی و هزل مایل بود و از اعضای اوّلیه انجمن ادبی شیدا در اصفهان به شمار می رفت. وی سرانجام در ۸ صفر ۱۳۶۵ ق وفات یافت. اعلام اصفهان ج ۲ ص ۳۰۰ )

* محمّد حسین صحّاف اصفهانی، هنرمند ماهر اوایل قرن چهاردهم هجری، وی صحافی را نزد آقا محمّد صادق و آقا ابراهیم پسران محمّد باقر صحّاف اصفهانی فرا گرفت. او در فنون صحّافی و تجلید و سوخت سازی و متن و حاشیه و دوپوست کردن کاغذ و مُرَقّع سازی مهارت به سزایی داشت. محمّد جعفر رجائی از شاگردان اوست. ( تاریخ اصفهان (هنر و هنرمندان ، ص۳۶۸ )

* ابراهیم صحاف ( ز ۱۳۲۷ ق ) ساکن تهران ، بانی چاپ سنگی کتاب " سرور العارفین" . ( فهرست آستانه حضرت معصومه ص )

* حاج سید عبدالرسول صحاف . اوایل قرن چهاردهم ه. ق. ( فهرست نسخه های خطی كتابخانه الغدیر یزد ص )

* اقا میرزا محمدرضای صحاف . زنده تا سال ۱۳۲۶ ه. ق. ساکن تهران . ( فهرست نسخه های خطی كتابخانه مرکزی دانشگاه تهران . ج.۲۰ ص )

حسین صحاف باشی .

* كربلایی غلامرضا صحاف از صحافان اوایل قرن چهاردهم هجری فرزندش کتاب " مصباح المنهج " را در ۱۳۵۷ ق. مرمت کرده است ( فهرست نسخه‌ های خطی آستان قدس رضوی. ج.۱۵ ص )

* ملا احمد صحاف . از صحافان اواخر دوره قاجار است. از آثار او صحافی کتاب " فوائد الضیائیه " ( تاریخ کتابت ۱۲۹۸ ق . ) است. روی جلد " عمل ملا احمد صحاف " حک شده است . ( فهرست نسخه های خطی مركز دائرة المعارف بزرگ اسلامی . ج.۳ ص )

صحافان معاصر

* محمد اسلام‌پناه مشهور به ملا محمد حسین صحاف کرمانی ، تقریبا از آخرین نفرات در ایران است که صحافی را به صورت سنتی انجام می‌دهد؛ یعنی به جای استفاده از چرم‌هایی کارخانه‌ای با چرم‌های دستی کار می‌کند.

او ۲ لیسانس دارد و مهندس آب است، اما به دلیل علاقه‌مندی و شغلش (پس از بازنشستگی) یعنی صحافی، لقب ملا را به سنت پیشینیان و صحافان برای خود برگزیده است. در دوره‌ای در سیستان و بلوچستان و خراسان صحافان را با عنوان «ملا» نام می‌بردند، چرا که می‌گفتند آن‌ها تمام کتاب‌ها را می‌خواندند.

او هم‌دوره چهره‌های ماندگاری نظیر همایون صنعتی، ایرج افشار، استاد باستانی پاریزی و … بوده که خاطرات شیرین او از هم‌جواری با آن‌ها در بخش‌هایی از مستند آورده شده است. ملا صحاف کرمانی فرد فرهیخته‌ای است؛ کتاب و مقاله‌های متعددی دارد که یکی از شاخص‌ترین کتاب‌های او «کتبیه‌ها و سنگ‌نبشته‌های کرمان» نام دارد. او در این کتاب تمام کتبیه‌ها و سنگ نوشته‌های کرمان را از دوران جوانی عکس برداشته و به توصیه زنده‌یاد ایرج افشار تدوین و تشریح در قالب کتابی کرده است. سید جواد میرهاشم مستند ساز فیلم مستندی از زندگی او به نام " و اما ، نام برده " را در ۱۲۰ دقیقه ساخته و در سال ۱۴۰۱ ش آن را به پایان برده است. ( سایت اینترنتی هنرمند نیوز ۲ اسفند ۱۴۰۱ )

* سید مهدی حاج سید جوادی ؛ پژوهشگر ، نویسند،هنرمند و پیشکسوت در رشته صحافی سنتی و کاغذسازی است. وی در قزوین مشغول صحافی سنتی و کاغذسازی می‌باشد. همچنین دارای سابقه تدریس رشته مزبور در حوزه هنری و شرکت در نمایشگاه‌های متعدد و دارنده لوح تقدیر از آستان قدس رضوی و سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری است.